Reading Time: 12 minutes

Bạn có biết, tháng 7 âm lịch thật ra không hề đáng sợ như bạn nghĩ vì xoay quanh nó vẫn còn các lễ hội truyền thống mang đậm dấu ấn văn hoá và giá trị đạo đức cũng như mang theo những nguyện cầu của con người về sức khỏe, tình yêu và sự nghiệp.

Tháng 7 âm lịch – tháng của những bi quan và sợ hãi. Hầu hết mọi người đều tin rằng tháng 7 âm lịch là tháng đem lại xui xẻo nhất trong năm. Chính vì vậy, hầu hết các hoạt động lớn mang tính bắt đầu như khai trương, động thổ, v.v. đều được “né ra” trong tháng “cô hồn” này. Tuy nhiên, bạn có biết, tháng 7 âm lịch thật ra không hề đáng sợ như bạn nghĩ vì xoay quanh nó vẫn còn các lễ hội truyền thống mang đậm dấu ấn văn hoá và giá trị đạo đức, cũng như mang theo những nguyện cầu của con người về sức khỏe, tình yêu và sự nghiệp. Hãy cùng Traveloka điểm tìm hiểu xem đó là các lễ hội gì nhé!

1. Lễ Vu Lan báo hiếu (ngày 15 tháng 7 âm lịch)

Ngày Vu Lan báo hiếu là một trong những ngày đại lễ của Phật giáo và là một trong những lễ hội truyền thống Việt Nam lớn được tổ chức rộng rãi trong cả nước.

Xuất phát từ câu chuyện Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ từ địa ngục ngạ quỷ bằng chính lòng hiếu thảo của mình. Theo kinh Vu Lan, Mục Kiền Liên tu thành nhiều phép thần thông, quảng đại. Khi mẹ của ông qua đời, Mục Kiền Liên đã rất nhớ mẹ và sử dụng mắt thần để tìm mẹ khắp đất trời. Mục Kiền Liên nhìn thấy mẹ mình khi còn sống tạo nhiều nghiệp ác nên bị đày dưới ngạ quỷ, bị hành hạ, đói khát. Ông mang cơm xuống tận địa ngục cho mẹ mình. Khi ăn, người mẹ đã dùng một tay che bát cơm để tránh các cô hồn khác đến cướp. Vì thế, khi thức ăn đưa lên miệng liền hóa ra lửa đỏ.

Mục Kiền Liên nghe lời Phật dạy phải nhờ hợp lực của chư tăng mười phương mới giải cứu được mẹ mình. Bằng sự hiếu đạo, Mục Kiền Liên đã giải thoát cho mẹ mình. Từ đó, ngày lễ Vu Lan báo hiếu ra đời đề cao lòng hiếu đạo của bậc làm con kính dâng cha mẹ, ông bà.

Những ngày này, tất cả các chùa chiền ở Việt Nam nói riêng và các nước Đông Nam Á nói chung đều trang trí đèn hoa rực rỡ, bởi đây cũng là ngày Phật tử ghé vãn cảnh và đi lễ chùa rất đông.

Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Chùa Khánh Long (Hà Nam) được trang trí rực rỡ bởi những đóa hoa thơm và ánh nến lung linh. @ Dân Trí
Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Chùa Hoằng Pháp (Hóoc Môn) là điểm đến của rất nhiều Phật tử trong ngày Vu Lan báo hiếu. @ Chùa Hoằng Pháp

Đại lễ Vu Lan báo hiếu, Phật tử thường ăn chay, bố thí cho người nghèo, phóng sinh động vật và cúng dường chư tăng để hồi hướng công đức cho cha mẹ, ông bà. Ngoài ra, một số chùa lớn còn tổ chức nhiều đêm nhạc từ thiện với những bài hát ca ngợi công đức sinh thành và lòng hiếu thảo.

Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Rất nhiều nghệ sĩ ngày Vu Lan báo hiếu đã đến các chùa tổ chức đêm nhạc hát về cha mẹ. @ Dân Trí
Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Ca sĩ Cẩm Vân dùng âm nhạc để tỏ lòng hiếu kính, ca ngợi ơn đức của bậc sinh thành trong ngày Vu Lan. @ Lan Anh

Khi đến dự lễ, người còn mẹ trên ngực áo cài bông hoa hồng, người không còn mẹ cài bông hoa trắng. Đây là một nghi thức do thiền sư Thích Nhất Hạnh khởi xướng từ năm 1962. Một số nơi thì xếp thuyền giấy hoặc thả đèn hoa đăng để tưởng nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ.

Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Cả gia đình cùng nhau đến chùa dự lễ Vu Lan. @ Vietnamnet
Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Mỗi ngọn đèn hoa đăng thả xuống đại diện cho lòng hiếu thảo của người làm con. @ Nguyên Hoa
Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Xúc động hình ảnh bông hồng trắng cài trên ngực áo của một Phật tử nhí trong ngày lễ Vu Lan. @ Dân Trí

Mỗi mùa lễ Vu Lan báo hiếu, rất nhiều sách vở, hình ảnh, băng đĩa giảng kinh Phật được cúng dường và phát cho Phật tử đến chùa, vừa là một món quà, vừa là những bài học nhắc nhở mỗi người về chữ hiếu của người làm con.

2. Lễ hội Đổ giàn (ngày 16 và 17 tháng 7 âm lịch, thôn An Thái, tỉnh Bình Định)

Bốn năm tổ chức một lần, lễ hội Đổ giàn mang ý nghĩa tôn vinh tinh thần thượng võ của người dân An Thái, từng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử chống ngoại xâm, giành lại chủ quyền đất nước từ ngàn xưa.

Từ 2-3 giờ sáng, lễ rước nước bắt đầu với nguồn nước sạch nhất lấy từ sông Kôn và đặt trong chiếc chum đất, rước trên kiệu hoa gọi là Long Đình. Nước được đưa đến để dâng lên bàn thờ Phật tại chánh điện chùa Hội Quán.

Những lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 6 âm lịch
Đoàn rước nước thánh từ sông Kôn về sân Ngũ Bang Hội Quán, chuẩn bị dâng cúng Phật. @ Báo Bình Định

Lễ rước Phật sẽ đi qua các chùa của người Hoa và chùa Phổ Tịnh. Lễ rước đi qua nhà nào, chủ nhà phải ra cắm hương vào kiệu hoa tỏ lòng thành kính. Bắt đầu khai lễ tại chánh điện là làm thủ tục cung nghinh chức sự (chủ sám, kinh sư, công văn, thuyết pháp…) và trình tự khai kinh, niệm kinh, tụng kinh, trai đàn và cúng chẩn diễn ra suốt 3 ngày đêm.

Tại khu vực gò Am Hồn, chùa Bà Hỏa, chùa Hội Quán, một võ đài lớn (hay còn gọi là giàn) bằng gỗ và tre được dựng lên khá công phu để chuẩn bị cho phần hội. Giàn cao hơn 2 mét, chiều rộng khoảng 4 mét đủ đặt hương án, lễ vật gồm tam sanh (heo, bò, dê) và hoa quả, đứng cúng trên giàn lễ chỉ có ban lễ và học trò gia lễ, áo mão theo từng chức sự được qui định trong nghi thức.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Lễ vật cúng cộ ở sân Ngũ Bang Hội Quán trước khi dựng giàn. @ Báo Bình Định
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Cúng cộ trước khi đổ giàn

Tối ngày rằm là lễ phóng đăng, phóng sinh, múa lân, hát bội suốt 3 đêm liền. Thời gian này, nhà nào cũng thắp đèn lồng sáng rực khắp nơi trong thôn. Du khách tới Bình Định trẩy hội nườm nượp, đặc biệt là môn đồ của các môn phái võ thuật cổ truyền tụ hội tụ về đông đủ.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Múa lân tưng bừng chào đón du khách và chuẩn bị khai hội. @ Báo Bình Định

Nghi thức quan trọng nhất là “xô cỗ, xô giàn”. Người già, phụ nữ và trẻ em dãn ra vòng ngoài để đảm bảo an toàn. Trong khi đó, các võ sĩ cự phách nhất sẽ tiến về phía trung tâm khan đàn, nơi được dựng sẵn một giàn cao, phía trên để cỗ heo quay.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Các võ sĩ tài ba nhất sẽ thi triển mọi ngõn võ để giành được heo quay mang về đích. @ Báo Bình Định

Các võ sĩ phải vận dụng sức mạnh, sự nhanh nhẹn, động tác chính xác và khéo léo để xuyên qua đám đông, leo lên giàn cao nhất, lấy được mân cỗ và chạy về điểm đích một cách an toàn. Mỗi đội dư thi sẽ phân chia người để leo giàn, cản phá đối phương và mang cỗ về đích. Đây là dịp để các võ sĩ thể hiện thực lực qua các ngón võ và chiến thuật khôn ngoan, thượng tôn tinh thần thắng không kiêu, bại không nản, tỷ thí để trau dồi, học hỏi. Đội nào thắng sẽ được may mắn cả năm do được “lộc thần”, đội thua sẽ tiếp tục luyện sắc tinh thần và mài dũa võ nghệ, đợt sau quyết giành được mâm cỗ trên giàn cao.

3. Lễ hội Làng Chuồn (ngày 15, 16 và 17 tháng 7 âm lịch, xã Phú An, huyện Phú Vang, Thừa Thiên Huế)

Lễ hội Làng Chuồn hay còn gọi là lễ hội Thu tế, được đánh giá là một trong những lễ hội truyền thống Việt Nam giữ được trọn vẹn nhiều nét văn hóa cổ truyền mang hơi thở cung kính của cung đình Huế.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Toàn cảnh lễ hội làng Chuồn (hay còn gọi là làng An Tuyền) trong một góc ảnh đầy nghệ thuật. @ Vietnamheritage

Lễ hội là dịp để người dân tỏ lòng biết ơn đến 3 họ tộc đầu tiên có công khai canh làng, được tôn làm Thành hoàng họ Hồ, Nguyễn và Đoàn. Người dân tin rằng, các Thành Hoàng sẽ bảo trợ cuộc sống của họ được bình an, no ấm.

Ngày 15/7, người dân làm lễ trần thiết và cúng rằm, sáng sớm 16/7 làm lễ rước cung nghinh  bài vị các Thành Hoàng về Tổ Ðình, sau đó là lễ an vị kế hành túc yết. Ngày 17/7, đúng 2 giờ sáng làm lễ Chánh Tế; 5 giờ sáng làm lễ tiến cung nghinh, cúng bia bạc. Hàng năm các nghi lễ ấy vẫn được dân làng tiến hành một cách trang trọng và nghiêm túc với kiệu, cờ xí, lỗ bộ, kiệu lọng và âm nhạc nhịp nhàng.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Đoàn kiệu rước bài vị của 3 Thành Hoàng làng An Tuyền chậm rãi di chuyển trong sự kính trọng của người dân. @ lehoi.cinet.vn

Điểm nhấn của lễ hội này là mỗi năm người dân sẽ thay đổi linh vật và vật thờ cúng, có khi là chim hạc, khi là cá hóa rồng, cũng có lúc là bộ tam sự gồm lư trầm và hai độc bình.

Hội  Minh Hương là một tổng thể tác phẩm nghệ thuật dân gian cho những nghệ sĩ khéo tay nhất ở địa phương thực hiện. Họ coi đó là bổn phận thiêng liêng của mình. Người thì trang trí đám rước, người đan vẽ linh vật một cách công phu bằng nhiều chất liệu, đoàn thì hát Thài dành riêng cho lễ cung nghinh.

Một bô lão xướng lên câu hát 4 chữ, đám hát Thài lại đọc theo, nối tiếp nhau các câu hát vần điệu, ngân nga, trầm bổng và trang trọng. Hát Thài làng Chuồn là một tục lệ hiếm có còn sót lại ở các đám rước Thành Hoàng. Thật sự, bạn nên đến Huế vào thời điểm này để tận mắt chứng kiến một đoàn rước Thành Hoàng và lắng nghe hát Thài thì mới thấy hết được sự đặc biệt của loại hình nghệ thuật có thể xem là độc nhất vô nhị.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Cụ Đoàn Văn Bợt và quyển sổ ghi chép hát Thài quý giá. @ Tin tức Huế
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Lễ hội làng Chuồn được một số người dân gìn giữ hình ảnh từ những mùa lễ trước. @ FB Làng Chuồn

Mỗi một nghi thức cúng lễ đều được thực hiện một cách chậm rãi, từ tốn và mang hơi hướng của Khổng giáo. Những nghi thức dâng đèn, dâng rượu, những điệu hát Thài đều được truyền lại bởi Thương thư Hồ Đắc Trung và hầu như được gìn giữ trọn vẹn tới ngày nay.

4. Lễ hội Lăng Ông Bà Chiểu (từ ngày 30 tháng 7 đến ngày 3 tháng 8 âm lịch, TP.HCM)

Đi sâu vào phía Nam, cuối tháng 7 âm lịch là ngày giỗ của Ông và Bà Chiểu. Rất nhiều người nhầm tưởng rằng Ông và Bà tên Chiểu song đây là phần mộ của Tả quân Lê Văn Duyệt và phu nhân là bà Đỗ Thị Phận. Sở dĩ có tên gọi Bà Chiểu là vì lăng mộ của Thượng Quốc công Tả quân Lê Văn Duyệt  được an táng tại vùng đất mang tên Bà Chiểu. Lăng hiện nay nằm ở quận Bình Thạnh. Thời Gia Định xưa, lễ hội Lăng Ông Bà Chiểu là một trong những lễ hội lớn nhất, thu hút hàng vạn người tham gia, trong đó người Hoa chiếm 50%.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Ngày giỗ Tả quân Lê Văn Duyệt thu hút cả những người dân lục tỉnh Nam bộ đến kính lễ, xem múa lân và những nghi thức cúng lễ trang trọng. @ lehoi.cinet.vn
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Nghi thức cúng lễ Tả quân được thực hiện trang nghiêm với những bộ lễ phục được may cầu kì cho người thực hiện lễ. @ Flickr Minh Anh

Sở dĩ người Hoa đến lễ Ông Bà Chiểu để tạ ơn một vị phúc thần khi sinh thời khi làm Tổng chấn Gia Ðịnh đã có những chính sách, chủ chương nâng đỡ, tạo điều kiện cho cộng đồng người Hoa phát triển nghề nghiệp, an cư lạc nghiệp trên quê hương thứ hai của họ.

Đối với người dân Nam Bộ nói chung, khi ông mất, dân gian xem ông như một vị thần, vì vậy việc thờ cúng và tế lễ tại lăng mang nghi thức thờ thần và tế thần. Từ xưa đến nay, lễ hội lăng Ông Bà Chiểu không phải là lễ tưởng niệm anh hùng dân tộc mà là lễ hội mang tính dân gian.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Lăng Ông bên trong được bài trí trang trọng, tôn nghiêm, thể hiện sự tôn kính đối với một người văn thao, võ lược với nhiều công đức đối với người dân Nam Bộ. @ Pháp luật Đời sống
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Tượng đồng của ông Lê Văn Duyệt được đặt trong lăng, nơi người dân dâng hương tưởng nhớ. @ lehoi.cinet.vn
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Người dân ở các tỉnh không ngại xa xôi đến dự ngày giỗ của Tả quân Lê Văn Duyệt. @ internet

Người dân địa phương thường gọi là lăng Ông. Lăng nằm trên một gò đất cao như lưng rùa. Vị thế đắc địa này theo quan niệm Đông phương học là phần long mạch, vì thế mà mang lại sự tài lộc, thịnh vượng cho người dân trong vùng. Cổng lăng trổ ra bốn hướng, phía Nam là cổng lớn Tam Quan với 4 chữ Hán “Thượng Công Miếu” khắc nổi bên trên. Cổng lớn này một thời được chọn làm hình ảnh biểu tượng của đất Sài Gòn – Gia Định. Lăng Ông hội tụ nhiều nét đẹp về văn hóa, lịch sử và kiến trúc nghệ thuật đậm chất Nam Bộ được Chính phủ công nhận là di tích lịch sử – văn hoá cấp quốc gia.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Lăng Ông Bà Chiểu một thời là biểu tượng của đấy Sài Gòn – Gia Định. @ Sài Gòn xưa và nay

5. Lễ hội Nguyễn Đình Chiểu (Mùng 1 tháng 7 dương lịch, tại xã An Đức, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre)

Niềm tự hào của người dân xứ dừa là nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu. Vì thế, hằng năm lễ hội truyền thống Việt Nam này được tổ chức vào đúng ngày sinh để tưởng nhớ đến ông, một người thầy thuốc, nhà giáo, lại vừa là nhà thơ với nhiều tác phẩm thơ ca yêu nước đặc sắc, có sức ảnh hưởng sâu rộng đối với các tầng lớp nhân dân.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
gười dân Bến Tre tề tựu tại khu di tích để nghe lại bài “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”. @ Tổng Cục Du lịch

Nếu bạn chỉ đọc “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” qua sách vở thì khó cảm nhận được khí thế hào hùng của mỗi câu chữ. Thay vào đó, bạn nên đến tham dự lễ hội Nguyễn Đình Chiểu để được lắng tai nghe trong một khung cảnh trang nghiêm của lễ mít tinh tại khu di tích mang tên tác giả. Tiếp sau đó, các hoạt cảnh sinh động trong tác phẩm Lục Vân Tiên được tái hiện lại bởi chính người dân địa phương, đặc biệt là trích đoạn Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga.

Lễ hội Nguyễn Đình Chiểu tại Bến Tre thực sự là một niềm tự hào của người dân với hàng loạt hoạt động phong phú ca ngợi tài năng và lòng yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu. Bạn có thể xin bốc thuốc miễn phí trong ngày hội bởi các lương y uy tín của vùng với những bài thuốc dân gian hiệu quả. Ngoài ra, du khách thập phương có thể tham gia thi nấu ăn, kéo co, đập niêu, biểu diễn trống hội, liên hoan đờn ca tài tử, thi hóa trang, ngâm thơ, múa lân hoặc đấu võ.

Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Múa lân trước cổng khu di tích, một hoạt động mừng hội quen thuộc của người dân Nam Bộ. @ lehoi.cinet.vn
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Cuộc tỉ thí võ thuật của người dân địa phương trong phần hội. @ Di tích Lịch sử Văn hóa
Cùng khám phá các lễ hội truyền thống Việt Nam trong tháng 7 âm lịch này
Nhiều tiết mục nghệ thuật tái hiện lại các hoạt cảnh trong tác phẩm văn học nổi tiếng “Lục Vân Tiên”. @ Di tích Lịch sử Văn hóa